Suudi Arabistan’ın 2030 vizyonunun önemli bir parçası olan 170 kilometrelik çizgi kent The Line’ın temel yapı taşları sarsılmaya başladı. Projenin uygulanabilirliği yeniden değerlendirilmekte.
İddialı vizyon, gerçekler karşısında test ediliyor. 2021’de Veliaht Prens Muhammed bin Selman tarafından duyurulan The Line, araçsız, caddesiz ve sıfır karbonlu bir yaşam alanı vaadiyle dikkat çekmişti. Temel ihtiyaçların yürüyerek beş dakika içinde karşılanacağı, bir ucundan diğerine 20 dakikada ulaşım sağlanacağı iddia edilen şehir için 2030 hedefleri oldukça büyük ölçekliydi: 1,5 milyon nüfus, 380 bin istihdam ve 48 milyar dolarlık ekonomik katkı. Ancak günümüzde bu hedefler gözden geçirilmiş durumda. 2030 itibarıyla yalnızca 2,4 kilometrelik kısmın tamamlanması ve şehirde 300 binin altında bir nüfusun yaşaması bekleniyor. Suudi Arabistan, 2030 Vizyonu kapsamında petrol gelirlerine olan bağımlılığını azaltmayı amaçlıyor. Ancak düşük seyreden petrol fiyatları bu planları etkilemekte. 2025 bütçesine göre, petrol gelirleri hâlâ devlet gelirlerinin %61’ini oluşturuyor. Brent petrolün bu yıl çoğunlukla varil başına 70 doların altında işlem görmesi, büyük ölçekli projeler için kaynak akışını kısıtlıyor.
Neom, yapılan açıklamada “Büyük ölçekli, uzun vadeli projelerde, stratejik incelemeler yaygın bir uygulama olup, büyük bir geliştirme projesi veya altyapı programı boyunca birkaç kez gerçekleşmektedir. The Line, stratejik bir öncelik olmaya devam etmekte ve Neom, projenin genel vizyonu ve hedefleri doğrultusunda operasyonel sürekliliğini koruyarak, verimliliği artırıp ilerlemeyi hızlandırmaya odaklanmaktadır” dedi.
Neom’da yön değişiklikleri ve sorunlar
Lüks tatil köyleri, kayak merkezleri ve yenilikçi şehir planlamasıyla tanınan Neom, son dönemde sadece mali değil, yönetimsel krizlerle de gündemde. Projenin başındaki isim Nadhmi al-Nasr, 2024 sonunda görevinden alındı. Nasr’ın çalışma koşulları hakkındaki “Köle gibi çalıştırırım, ölenleri kutlarım, projelerimi böyle yönetirim” açıklaması tepki çekmişti. Aynı yıl, iki üst düzey yabancı yönetici de projeden ayrıldı. Kasım 2024’te, daha önce PIF’in emlak yatırımlarını yöneten Aiman al-Mudaifer, Neom’un yeni CEO’su olarak atandı.
Tabii ki, Neom projesindeki sorunlar sadece ekonomik değil. Projenin çevresel sonuçları da ağır olabilir. Neom’un inşaat faaliyetlerinin bölgedeki hava sistemlerini olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarılar var. Yağış düzenlerinde değişiklikler, daha sık meydana gelen kum fırtınaları ve şiddetlenen rüzgarlar, projenin iklim üzerindeki olası sonuçları arasında yer alıyor. Kentsel alanlarda “ısı adası etkisi”nin bilindiği düşünülürse, 500 metre yüksekliğe ve 170 kilometre uzunluğa sahip The Line’ın çöl ortasında doğal yaşamı bölen bir duvar olacağı ve yansıtıcı dış cephesiyle kuşlar ve diğer canlılar için tehdit oluşturacağı belirtiliyor. Hatta sadece The Line’ın inşası için dünya çelik üretiminin %20’sine yakınının kullanılacağı öngörülüyor.