Hızla yayılan yapay zeka (YZ) teknolojilerinin küresel çevre üzerindeki etkisi, özellikle su tüketimi bağlamında, ciddi bir sürdürülebilirlik baskısı oluşturmaktadır. 2025 yılına ait beklentiler, yapay zeka sistemlerinin toplam 765 milyar litre suya ihtiyaç duyacağını öngörmektedir; bu devasa hacim, dünya genelindeki küresel şişelenmiş su talebini geride bırakmaktadır.
Bu büyük su ayak izine ek olarak, yapay zekanın yol açtığı karbon salınımının da 80 milyon tona ulaşması beklenmektedir ki, bu miktar New York Şehri’nin atmosfere saldığı yıllık karbondioksit emisyonlarına denk gelmektedir. Yapılan araştırmalar, YZ’nin çevresel etkisini ilk kez bu boyutta hesaplamaktadır. Bu sistemlerin çalıştırılması için gereken su miktarı, yalnızca veri merkezlerinin operasyonel soğutma süreçlerini değil, aynı zamanda yapay zekayı besleyen elektrik enerjisinin üretimi sırasında dolaylı olarak harcanan su kaynaklarını da kapsamaktadır.
Hollandalı akademisyen Alex de Vries-Gao tarafından hazırlanan çalışmada, genel veri merkezi faaliyetleri yerine özellikle yapay zeka kullanımının çevresel sonuçlarını izole etmeye odaklanılmıştır. ChatGPT ve Gemini gibi üretken yapay zeka uygulamalarının 2025 boyunca hızla yayılması, sistemlere ayrılan işlem gücünü ve bununla ilişkili su talebini keskin bir şekilde yükseltmiştir. De Vries-Gao’ya göre, yapay zekaya özgü su kullanımı, önceki yıllarda tüm veri merkezleri için yapılan toplam tüketim tahminlerinin yüzde 30’dan fazla üzerine çıkmış durumdadır.
Araştırmada kullanılan veriler büyük teknoloji şirketlerinin kendi çevresel raporlamalarına dayanmakla birlikte, bu noktada önemli bir şeffaflık eksikliği göze çarpmaktadır. Birçok şirketin yapay zekaya özel çevresel etkileri net biçimde ayrıştırmadığı, özellikle elektrik üretimi sırasında tüketilen suyun genellikle hesaplamalara dahil edilmediği vurgulanmaktadır. Uluslararası Enerji Ajansı’nın (IEA) daha önce paylaştığı bulgular da bu durumu destekler niteliktedir. Ajansa göre, yapay zeka odaklı veri merkezleri, yüksek enerji tüketimiyle bilinen alüminyum eritme tesisleriyle benzer düzeyde elektrik çekmektedir. IEA, küresel veri merkezi elektrik tüketiminin 2030 yılına kadar iki katından fazla artacağını öngörmekte, bu durumun doğal su kaynakları üzerindeki baskıyı da eş zamanlı olarak büyüteceği belirtilmektedir. Bugün inşa edilen en büyük yapay zeka merkezlerinin her biri, yaklaşık 2 milyon hanenin toplam elektrik tüketimine eşit miktarda enerji kullanmaktadır. Veri merkezi elektrik tüketiminde en büyük pay Amerika Birleşik Devletleri’ne (yüzde 45), ardından Çin’e (yüzde 25) ve Avrupa’ya (yüzde 15) aittir.