Yüzyıllardır hem efsanelerin hem de komplo teorilerinin konusu olan bir düşünce, bilim dünyası tarafından onaylandı. Genç kana ait özellikler, hücre çoğalmasını artırma ve biyolojik yaşı düşürme gibi etkilere sahip olabiliyor.
Eski efsanelerde yer alan genç kanının gençleştirici gücü, modern bilim tarafından doğrulandı. NIVEA markasının sahibi Alman kozmetik firması Beiersdorf AG’nin gerçekleştirdiği yeni bir araştırma, genç kan serumunun yaşlı cildi yenileyebileceğini gösterdi. Kan hücrelerinin üretildiği kemik iliği, genç kan serumuyla etkileşime girdiğinde, cildin onarımını ve yenilenmesini sağlayan özel proteinler salgılıyor.
Aslında 2005’te Kaliforniya Üniversitesi’nde ve 2010’da Stanford Üniversitesi’nde hayvanlar üzerinde yapılan çalışmalar da benzer sonuçlar ortaya koymuştu. Genç farelerden yaşlı farelere doku aktarımı yapıldığında, doku yenilenmesi gözlemlenmişti. Ancak o dönemde bu mekanizmanın tam olarak nasıl işlediği anlaşılamamış ve bu yöntem insan biyolojisine uygulanamamıştı. Bu heterokronik parabiyoz deneylerinden ilham alan Beiersdorf ekibi, bu araştırmayı daha ileriye taşımak için “mikrofizyolojik sistem” (MPS) adını verdikleri bir yöntem geliştirdi. “Organ-on-a-chip” (doku çipi) teknolojisine dayanan bu sistem, insan organlarını temsil eden üç boyutlu modellerin mikrokanallar aracılığıyla birbirine bağlanmasıyla çalışır. Bu sayede, farklı dokular arasındaki biyolojik sinyaller ve kan benzeri sıvı akışı kontrollü bir biçimde taklit edilebiliyor.
Araştırmada, laboratuvar ortamında üretilmiş iki farklı insan doku modeli kullanıldı. Bunlardan ilki, epidermis ve dermis katmanlarını içeren tam katmanlı bir deri modeliydi; yani gerçek insan derisinin yapısını ve işlevlerini taklit edebilecek şekilde tasarlanmıştı. İkincisi ise, kan hücrelerinin üretiminden sorumlu kök hücreleri de barındıran bir kemik iliği modeliydi. Bu model, vücuttaki kan hücrelerinin oluşum sürecini ve kemik iliğinin biyolojik tepkilerini gerçeğe yakın biçimde yansıtabiliyordu. Ardından, 30 yaş altı bireylerden alınan genç serum ile 60 yaş üstü bireylerden alınan yaşlı serum bu sistemde dolaştırıldı. Ortaya çıkan sonuç oldukça dikkat çekiciydi. Genç serum, kemik iliği modelindeki hücreleri, doku onarımı ve hücre yenilenmesiyle ilişkili 55 farklı protein üretmeye yönlendirdi. Araştırmacılar, bu proteinlerin her birini tek tek inceleyerek, yedi tanesinin deri hücrelerinde yenilenme sürecini başlattığını tespit etti. Bu yedi protein, bir yandan hücrelerin çoğalma hızını artırırken, diğer yandan biyolojik yaş göstergelerini düşürme ve enerji üretim kapasitesini iyileştirme gibi etkiler gösterdi.
Bu bulgular, gençlerden alınan kanın yaşlılarda hücre çoğalmasını artırıp biyolojik yaşı düşürebileceği yönündeki efsaneleri ve teorileri destekliyor. Ancak bu gençleştirici etkiler sadece sistemde kemik iliği kaynaklı hücreler bulunduğunda ortaya çıkıyor. Yani genç serum tek başına deri hücrelerini doğrudan yenileyemiyor; bunun yerine kemik iliği hücrelerini uyararak gerekli biyokimyasal sinyallerin ve proteinlerin üretilmesini sağlıyor.
Bu çalışma, özellikle yaşlanma karşıtı (anti-aging) pazarında kozmetik dünyası için tamamen yeni bir ürün kategorisinin önünü açabilir. Halihazırda kan bileşenlerinden faydalanan PRP (Platelet-Rich Plasma) gibi tedaviler kanın yenileyici potansiyelini gösterse de, Beiersdorf’un bulguları genç kemik iliğinden elde edilen proteinlerin topikal ürünlerde de kullanılabileceğine işaret ediyor. 2032 yılına kadar 381.2 milyar dolarlık bir büyüklüğe ulaşması beklenen anti-aging pazarı, bu araştırmayla birlikte potansiyelini daha da yükseltebilir. Yine de uzmanlar, bulguların klinik çalışmalarda doğrulanması gerektiğini ve insan vücudundaki karmaşık biyolojik süreçlerin laboratuvar ortamındaki kadar öngörülebilir olmayabileceğinin altını çiziyor.