Anılarımızın sadece beyinsel tasvirlerden ibaret olmayıp, adeta fiziksel bir hareketlilik sergileyebileceği düşüncesi giderek güçleniyor. Northwestern Üniversitesi’ndeki sinirbilimcilerin yaptığı yeni bir araştırma, beynin mekânsal bellekle ilişkili bölgesi olan hipokampüste zamanla meydana gelen değişiklikleri gözlemleyerek bu dikkat çekici varsayımı destekliyor.
Belleğin durağan değil, değişken bir yapıya sahip olduğunu ortaya koyan fare deneyleri kapsamında, bilim insanları hipokampüsün zamanla farklı sinirsel desenler geliştirdiğini incelemek için kemirgenleri sanal bir koşu bandına yerleştirdi. Deneyler sırasında ekranlarda, farelerin hareketlerine uyum sağlayan bir labirent görüntüsü sunulurken, çevresel uyaranları kontrol altında tutmak amacıyla sürekli aynı koku ve tekdüze arka plan sesi kullanıldı. Bu düzenleme sayesinde, dış etkenlerin sabitlendiği denetimli bir araştırma ortamı oluşturulmuş oldu.
Çalışma, yüksek çözünürlüklü görüntüleme sistemleriyle yürütüldü. Araştırmacılar, beyin etkinliğini anlık olarak takip ederek “temsili sürüklenme” olarak adlandırılan bir durumun, dışsal faktörlerden bağımsız olarak meydana geldiğini saptadı. Daha önce çevresel faktörlerle ilişkili olduğu sanılan bu sürüklenmenin, beynin kendi içsel yeniden düzenlenme sürecinin bir parçası olabileceği öne sürülüyor.
Araştırmanın başındaki isim Daniel Dombeck ve çalışma arkadaşları, bu sürüklenmenin, beynin benzer fakat küçük farklılıklar içeren deneyimleri nasıl kaydettiğiyle ilişkili olabileceği görüşünü dile getiriyor. Örneğin, sıkça gidilen bir restorana yeniden gitmek gibi bilindik anlar yaşanırken, beynin bu verileri ufak çaplı bir yeniden sınıflandırmaya tabi tutabileceği belirtiliyor.
Bu bulgu, beynin zaman içinde bilgiyi ne şekilde yeniden düzenlediğini kavramak adına kritik bir öneme sahip. Şayet bu tür bir mekanizma insan beyninde de mevcutsa, hafıza rahatsızlıklarının kavranması ve iyileştirilmesinde çığır açacak yeni yöntemler ortaya konulabilir. Bunun yanı sıra, bu dinamik özellik, yapay zeka sistemlerinde biyolojik bellek simülasyonları için taze bir dayanak noktası sağlayabilir.