İngiliz bilim insanları, yeni bir sentetik insan DNA projesine başladı. Proje, türünün ilk örneği olan sentetik insan DNA’sının üretimi üzerine odaklanıyor. Bu tür çalışmalara ilişkin kaygılar, gelecekte “tasarlanmış bebekler” yaratılmasına ya da insan neslinde beklenmedik değişikliklere yol açabileceği yönündeki endişeler nedeniyle uzun süre tabu olarak görülmüştü.
Ancak dünyanın en büyük tıbbi yardım kuruluşu Wellcome Trust, bu projeye başlamak için ilk aşamada 10 milyon sterlin bağışta bulundu. Wellcome Trust, projenin tedavi edilemeyen pek çok hastalığa yeni çözümler sunma potansiyeline sahip olduğuna inanıyor. Cambridge’deki MRC Moleküler Biyoloji Laboratuvarı’ndan Dr. Julian Sale, araştırmanın biyolojide önemli bir adım olacağını belirterek, “Gelecekte insanların yaşam kalitesini yükseltecek ve daha sağlıklı yaşlanmalarını sağlayacak terapiler geliştirmeyi umuyoruz. Bu yöntemi, karaciğer, kalp ve bağışıklık sistemi gibi hasarlı organları yenilemek için hastalıklara dirençli hücreler üretmek üzere kullanmayı hedefliyoruz” dedi.
Ancak bazı eleştirmenler, bu tür araştırmaların, kötü niyetli kişilerin gelişmiş ya da değiştirilmiş insanlar yaratmak için bu teknolojiyi kullanabileceği endişesine kapılıyor. Projenin detayları, Wellcome Trust tarafından büyük ölçüde finanse edilen ve insan DNA’sının moleküler seviyede haritalandığı İnsan Genomu Projesi’nin 25. yıldönümünde duyuruldu. DNA, vücuttaki hemen tüm hücrelerde (kırmızı kan hücreleri hariç) bulunan ve genetik bilgiyi taşıyan bir moleküldür. Dört temel yapı taşı (adenin, guanin, sitozin ve timin) farklı sıralamalarda tekrarlanarak fiziksel özelliklerimizi belirler. İnsan Genomu Projesi, bilim insanlarının tüm insan genlerini okuma olanağı sağlamış, sentetik insan genomu projesi ise bu süreci ileriye taşıyarak DNA’yı sıfırdan oluşturmayı amaçlıyor.
Projenin ilk aşamasında, insan DNA’sının gittikçe daha büyük parçalarının sentetik olarak üretilmesini sağlayacak araçlar geliştirilecek. Sonuç olarak, tam bir insan kromozomunun laboratuvarda üretilmesi hedefleniyor. Bu kromozomlar, vücudun gelişimi, onarımı ve işleyişini yöneten genleri içeriyor. Sentetik olarak üretildiklerinde, araştırmacılar bu genlerin vücudu nasıl yönettiğini daha ayrıntılı inceleyebilecek. Wellcome Sanger Enstitüsü Direktörü ve İnsan Genomu Projesi’nde büyük rol alan Prof. Matthew Hurles, birçok hastalığın genlerde sorunların sonucu olduğunu ve bu araştırmaların daha iyi tedaviler için yol açacağını belirtti. “DNA’yı sıfırdan üretmek, nasıl çalıştığını test etme imkanı sağlıyor. Mevcut yöntemlerle sadece canlı organizmalardaki DNA’da küçük değişiklikler yapabiliyoruz.” dedi.
Araştırmalar sadece laboratuvar ortamında yürütülecek ve yapay yaşam formları oluşturulması hedeflenmiyor. Ancak bu teknoloji, insan biyolojisi üzerinde benzeri görülmemiş bir kontrol imkanı sunuyor. Teknolojinin yanlış amaçlar için kullanılma olasılığına dair endişeler de mevcut. Örneğin, biyolojik silahlar, genetik olarak değiştirilmiş insanlar veya insan DNA’sı taşıyan yeni canlılar üretilebilir.
Wellcome Trust’ın bu projeye fon sağlama kararı kolay değildi. Dr. Tom Collins, “Hareketsiz kalmanın bedeli ne olurdu diye düşündük. Bu teknoloji bir gün mutlaka geliştirilecek. Biz, şimdiden bunu sorumlu bir şekilde yapmayı amaçlayarak, etik ve ahlaki sorunları açıkça tartışıyoruz” dedi.