Astronomlar, evrende şimdiye dek gözlemlenen en güçlü kozmik patlamalardan birini keşfettiler. Bu patlamalar, “aşırı nükleer geçici olaylar” (ENT) olarak adlandırılıyor ve süpernovaları bile geride bırakıyor. Havai Üniversitesi Astronomi Enstitüsü’nden Jason Hinkle liderliğindeki bir ekip, bu olayları Science Advances dergisinde yayınlanan yeni bir çalışmada sundu.
ENT’ler, Güneş’ten en az üç kat daha büyük yıldızların devasa süper kütleli kara deliklerin etkisine maruz kalmasıyla oluşuyor. Bu etkileşim, klasik “gelgit bozunma olayları”ndan çok daha yıkıcı. Yıldız, aniden parçalanmak yerine yavaşça ve acı verici bir süreçle yırtılıyor. Daha sonra yıldızın kalıntıları, kara deliğin etrafında bir disk oluşturarak yıllar boyunca ışık saçıyor. Bu olaylar, gelgit bozunma olaylarından yaklaşık on kat daha parlak ve çok daha uzun süre enerji yayıyor. Bazıları, bugüne kadar kaydedilen en güçlü süpernova patlamalarından 25 kat daha fazla enerji üretiyor.
Araştırmacılar, Avrupa Uzay Ajansı’nın Gaia görevindeki geniş veri setlerini inceleyerek bu olayları tespit ettiler. 2016 ve 2018 yıllarında tespit edilen bu olağan dışı parlaklıklar, uzak galaksilerin merkezlerinden kaynaklanıyor ve haftalar değil, yıllarca gözlemlenebiliyordu. Şu ana kadar gözlemlenen en güçlü ENT, Gaia18cdj olarak adlandırılan olay. Bu tek olay, bir yıl içinde Güneş’in ömrü boyunca yayacağı enerjinin yüz katını yaydı. Bir süpernova genellikle sadece Güneş’in toplam enerjisi kadar enerji üretir.
Bu olağanüstü patlamaların analizi, yalnızca yıldızların ölümünü değil, aynı zamanda süper kütleli kara deliklerin nasıl büyüdüğünü de anlamamıza yardımcı oluyor. Araştırmanın ortak yazarlarından Benjamin Shappee’ye göre, bu tür gözlemler, erken evrende kara delik büyümesini anlamak için çok önemli. ENT’ler, evrenin şu ankinden çok daha aktif olduğu bir dönemde kara deliklerin nasıl beslendiğini ve büyüdüğünü ortaya koyuyor. O dönemde galaksiler, hem yıldız oluşumu hem de kara delik besleme konusunda günümüzden on kat daha yoğundu.