Google DeepMind, Google Research, Google Cloud ve Google Labs iş birliğiyle geliştirilen Co Scientist, yaşam bilimleri ve diğer alanlarda bilimsel araştırmaları hızlandırmayı amaçlayan yeni bir çoklu ajan yapay zeka sistemi olarak kamuoyuna duyuruldu. Prestijli bilim dergisi Nature üzerinden paylaşılan çalışmaya göre Gemini tabanlı bu sistem, karmaşık bilimsel problemler için döngüsel bir yaklaşımla yeni hipotezler üretiyor, bunları derinlemesine tartışıyor ve sürekli geliştiriyor.
Bilimsel keşiflerin temelinde yenilikçi hipotezler yatar. Ancak günümüzdeki bilgi yoğunluğu ve giderek karmaşıklaşan sorunlar, araştırmacıların bu özgün fikirleri bulmasını zorlaştırarak süreci yavaşlatıyor. Yapay zekanın bu sürece dahil olması, bilimsel hipotezlerin üretilmesini ve olgunlaştırılmasını kolaylaştırarak keşiflerin önünü açıyor. Geliştiriciler, Co Scientist sistemini Hipotez Üretimi adı verilen deneysel bir araçla bireysel araştırmacıların kullanımına sunmaya hazırlanıyor. Yakın zamanda kullanıma sunulacak olan bu yeni sistem için araştırmacılar ilgili bilimsel platformlar üzerinden başvuru yapabiliyor.
Geçtiğimiz yıldan bu yana antimikrobiyal direnç, bitki bağışıklığı ve karaciğer fibrozu gibi zorlu alanlarda test edilen bu yapay zeka ortağı, şimdiden temel biyoloji, doğa bilimleri ve mühendislik alanlarında uygulanmaya başlandı. Sistem ayrıca Daiichi Sankyo, Bayer Crop Science ve Amerika Birleşik Devletleri Ulusal Laboratuvarları gibi küresel kuruluşlarca da Genesis Görevi kapsamında deneyimleniyor.
Bilimsel keşif süreci doğrusal ilerlemeyen, sürekli bir sorgulama ve geliştirme döngüsüdür. Co Scientist, bu zorlu ve yapılandırılmış düşünme sürecini taklit edebilen uzmanlaşmış yapay zeka ajanlarından oluşuyor. Sistemin işleyişi temelde üç aşamadan meydana geliyor. İlk aşamada fikir üretim ajanları, mevcut literatür ve verilere dayanarak özgün hipotezler ortaya koyuyor ve bunları gruplandırarak geniş bir araştırma alanı sunuyor. İkinci aşamada, sanal bir hakem gibi çalışan değerlendirme ajanları devreye girerek bu fikirleri doğruluk, kalite ve yenilikçilik açısından eleştiriyor. Bu aşamada ajanlar arasında ikili karşılaştırmalar ve yapay tartışmalar yoluyla en güçlü fikirler ön plana çıkarılıyor. Üçüncü aşamada ise gelişim ajanları, en başarılı bulunan hipotezleri sentezleyerek sürekli olarak geliştiriyor ve nihai bir araştırma önerisi haline getiriyor. Tüm bu süreci, esnek bir planlayıcı gibi hareket eden yönetici ajan koordine ediyor. Bu yönetici algoritma, karmaşık hedefleri paralel yürütülebilen adımlara bölerek doğrusal olmayan bir yaklaşımla çalışıyor.
Sistem, binlerce farklı araştırma yönünü değerlendirmek için AlphaGo ve AlphaStar gibi yapay zeka sistemlerinde kullanılan yöntemlerden esinlenen bir fikir turnuvası modelini benimsiyor. Ajanlar bilimsel tartışmalar yürüterek fikirleri eliyor ve sıralıyor. Hipotezlerin güvenilirliğini ve test edilebilirliğini sağlamak için sistem, iddiaları akademik literatür ve verilerle derinlemesine karşılaştırıyor. Bu doğrultuda internet arama motorlarının yanı sıra ChEMBL ve UniProt gibi özel veri tabanlarını entegre bir şekilde kullanıyor. Ayrıca belirli iş birliklerinde AlphaFold gibi gelişmiş derin öğrenme modellerinden de yararlanılıyor. Bu yapı, Co Scientist modelini bilimsel düşünme odaklı güvenilir bir çoklu ajan sistemi haline getiriyor.
Yüzden fazla kurumdan bilim insanıyla ortaklaşa yürütülen geliştirme sürecinde, güvenlik ve etik konularına büyük önem verildi. Yapay zekanın fen bilimlerindeki yetkinliği göz önünde bulundurularak kimyasal, biyolojik, radyolojik ve nükleer alanlarda kötüye kullanım risklerine karşı bağımsız güvenlik testleri gerçekleştirildi. Bu doğrultuda, etik dışı araştırma hedeflerini tespit eden ve güvensiz bilgilerin yayılmasını engelleyen özel güvenlik sınıflandırıcıları sisteme entegre edildi.
Geliştiriciler, Co Scientist sisteminin uzmanların yerini alacak bir alternatif değil, onlara rehberlik edecek ve destek sağlayacak bir yapay zeka ortağı olduğunu vurguluyor. Karar alma süreçlerinde ve elde edilen sonuçların uygulanmasında nihai sorumluluk araştırmacılara ait olmaya devam ediyor. Bu yeni nesil teknolojinin bilim dünyasıyla iş birliği içinde geliştirilmeye devam etmesi hedefleniyor.