NASA nın Geçiş Yapan Ötegezegen Araştırma Uydusu olan TESS, Dünya dan yaklaşık üç yüz yetmiş ışık yılı uzaklıkta yer alan TOI-201 sisteminde alışılmışın dışında bir gezegen dizilimi saptadı. Gökbilimciler, bu sistemdeki yörünge hareketlerinin evrensel zaman ölçeklerine göre çok daha hızlı değiştiğini ve bu değişimlerin insan ömrü süresince gerçek zamanlı olarak takip edilebildiğini bildirdi.
TOI-201 sistemi, gezegenlerin aynı düzlemde ve benzer yapılarda sıralandığı klasik kuramlara meydan okuyan bir yapı sergiliyor. Kütlesi Güneş ten yaklaşık bir virgül üç kat daha büyük olan bir yıldızın çevresinde dönen üç farklı gezegen, kütle ve yörünge özellikleri bakımından büyük bir çeşitlilik gösteriyor. Sistemin en iç bölgesinde bulunan ve Dünya nın kütlesinden altı kat daha ağır olan kayalık süper Dünya, yıldız etrafındaki turunu yalnızca beş virgül sekiz günde tamamlıyor. Bu süratli döngü, Güneş Sistemi ndeki Merkür ün seksen sekiz günlük yörünge süresiyle kıyaslandığında sistemin ne kadar hareketli olduğunu ortaya koyuyor.
Sistemde yer alan diğer iki gezegenden biri Jüpiter in yarısı kadar kütleye sahip bir gaz deviyken, elli üç günde bir yörüngesini tamamlıyor. Sistemin en dış kısmında ise yaklaşık on altı Jüpiter kütlesindeki devasa bir gök cismi, yedi virgül dokuz yıllık bir periyotla hareket ediyor. Araştırmacılar, özellikle en dıştaki gezegenin oldukça eğik ve eliptik yörüngesinin iç kısımdaki gezegenler üzerinde güçlü bir kütle çekim baskısı yarattığını belirtiyor. Bu etkileşim, iç yörüngedeki gezegenlerin geçiş düzlemlerinde kaymalara ve geçiş zamanlamalarında belirgin sapmalara yol açıyor.
Normal şartlarda bir gezegenin yıldız önünden geçişi sabit bir metronom gibi düzenli gerçekleşirken, TOI-201b gezegeninin geçişlerinde yaklaşık otuz dakikalık bir gecikme tespit edildi. Bu tür ani değişimlerin çoğu gezegen sisteminde milyonlarca yıl sürmesine rağmen, bu sistemde süreçlerin birkaç on yıl içinde izlenebilir olması bilim dünyasında büyük ilgi uyandırdı. Yapılan hesaplamalara göre yaklaşık iki yüz yıl sonra bu gezegenler artık yıldızlarının önünden geçmeyecek ve bu durum mevcut gözlem yöntemleriyle sistemin takibini imkansız hale getirecektir.
Bu önemli keşif sürecinde Antarktika daki Concordia İstasyonu nda bulunan ASTEP teleskobu kritik bir görev üstlendi. Yaklaşık üç kilometre kalınlığındaki buz tabakasının üzerinde yer alan bu teleskop, uzun kutup geceleri sayesinde kesintisiz gözlem yapma imkanı sağladı. Zorlu lojistik ve iklim koşullarına rağmen bu gözlemevi, uzun yörünge periyotlarına sahip gezegenlerin gizemini çözmek adına modern astronomiye önemli veriler sundu.