NASA, Ay’da nükleer reaktör kurma hedeflerini hızlandırıyor ve projenin takvimi bu hafta kamuoyuna açıklanacak.
Yaklaşık üç yıldır Ay’da bir nükleer reaktör kurulumu için hazırlıklarını sürdüren uzay ajansı, şimdi bu planları daha somut bir zemine oturtmaya hazırlanıyor. Projenin detaylı zaman çizelgesi bu hafta duyurulacak.
Hem Amerika Birleşik Devletleri hem de Çin ile Rusya’nın Ay’a yakın gelecekte nükleer reaktörler yerleştirme planları bulunuyor. Bu bağlamda, ABD 2022’de Lockheed Martin, Westinghouse ve IX olmak üzere üç şirketle iş birliği yaparak ilk adımları atmıştı. O zamandan beri arka planda yürütülen bu proje, bu hafta itibarıyla çok daha belirgin bir hale gelecek gibi görünüyor.
Politico’nun haberine göre, ABD Ulaştırma Bakan Yardımcısı ve geçici NASA başkanı olarak görev yapan Sean Duffy, yakın zamanda NASA çalışanlarına yeni bir direktif göndererek projenin hızlandırılmasını talep etti. Duffy’nin bu hafta bir basın toplantısı düzenleyerek projeyi resmen duyurması bekleniyor.
Projenin ilk ortaya çıktığı dönemde NASA’nın gündeminde 40 kilovatlık bir reaktör yer alıyordu ve ilk çalışmalar da buna göre yapılmıştı. Ancak geçici NASA başkanı tarafından iletilen yeni talimat, ABD’nin 2030 yılına kadar Ay’da 100 kilovatlık bir reaktör kurmayı hedeflediğini ortaya koyuyor. Bu nedenle özel sektörün de çalışmalarını bu yeni, daha yüksek kapasiteli hedefe odaklaması isteniyor.
Çin ve Rusya’nın Ay’da nükleer reaktör kurma konusunda iş birliği yapması, ABD’de bir endişe yaratmış gibi duruyor. Sean Duffy’nin NASA personeliyle paylaştığı yeni direktifte, Ay’da nükleer reaktör kuran ilk ülkenin o bölgeye erişimi kısıtlayabileceği ve bunun ABD için önemli bir engel teşkil edebileceği vurgulanıyor. Zaten 2030 hedefinin ardında da bu aciliyet yatıyor, zira Çin-Rusya projesinin de 2030-2035 yılları arasında tamamlanması bekleniyor.
Donald Trump döneminde NASA bütçesinin neredeyse yarı yarıya azaltılması, uzay ajansının kaynaklarını önemli ölçüde kısıtlamıştı. Ancak bu kesintiler daha çok bilimsel araştırmalara yönelik projeleri etkilerken, Ay’da nükleer reaktör kurulmasını öngören bu tür stratejik projelerin şimdilik bu kısıtlamalardan etkilenmediği görülüyor. Duffy’nin geçici NASA başkanı olarak duyuracağı ilk kayda değer projenin bu olması da Trump yönetiminin bu girişime olan inancını gösteriyor.
Ay’a bir nükleer reaktör yerleştirme planı, aslında NASA’nın Ay’da kalıcı üsler oluşturma stratejisinin ayrılmaz bir parçasıdır. Güneş enerjisi, Ay yüzeyindeki bazı bölgelerde etkili olsa da, Ay’ın 14 Dünya günü süren uzun gece periyotları bu yöntemi tek başına yetersiz kılmaktadır. Nükleer reaktörler ise günün saati, hava koşulları veya konumdan bağımsız olarak kesintisiz enerji sağlama avantajına sahiptir. Bu, Ay’da kurulacak üslerde barınma, iletişim, bilimsel araştırmalar ve ileri üretim teknolojileri için gereken sürekli enerjiyi garanti altına alabilir.
Ayrıca, bu reaktörler Mars gibi daha uzak görevlerin önünü açacak teknolojilerin test edilmesi açısından kritik bir rol oynayabilir. Uzay ortamında çalışabilecek kompakt nükleer enerji sistemlerinin geliştirilmesi, hem insanlı keşif görevlerinin süresini uzatmak hem de otonom sistemlerin güvenli çalışmasını sağlamak için bir zorunluluk olarak kabul edilmektedir.