Maryland Üniversitesi bünyesindeki bir araştırma grubu, acil sağlık hizmetlerinin en çetin meydan okumalarından birine çığır açan bir yanıt geliştirdi: toz hâlinde bir sentetik kan ürünü. Bu çığır açıcı materyal, sadece su ilave edildiğinde birkaç dakika içinde kan transfüzyonu için kullanıma hazır hale gelmektedir. “ErythroMer” adı verilen bu yapay kan, soğuk depolama ihtiyacı duymaması ve uzun yıllar boyunca bozulmadan muhafaza edilebilmesi sayesinde, kaza veya yaralanma mağdurlarına hastane ortamı dışında, doğrudan olay yerinde müdahale olanağı tanıyor.
Bu girişimin başında yer alan Dr. Allan Doctor ve ekibi, araştırmalarını özel olarak donatılmış bir laboratuvar ortamında sürdürüyor. Denek olarak kullanılan tavşanlar üzerinde gerçekleştirilen testlerde, ciddi kan kaybı durumları yapay olarak oluşturuluyor. Takiben, bu hayvanlara geliştirilen sentetik kandan üç ayrı doz uygulanıyor. Elde edilen sonuçlar ise oldukça çarpıcı. Transfüzyonun ardından, hayvanın yaşamsal fonksiyonları hızla normale dönmekte; gözleri ve kulakları doğal pembe rengini geri kazanmaktadır.
**Testlerde başarı gösterildi**
Sentetik kanın üretim süreci, bilimsel perspektiften son derece dikkat çekicidir. İlk aşamada, kan örneklerinden hemoglobin molekülleri izole edilmektedir. Vücuttaki oksijen taşıma görevini üstlenen bu moleküller, doğrudan kullanıldıklarında zehirli etkiler gösterebileceğinden, özel bir işlemden geçirilmektedir. Araştırmacılar, hemoglobin molekülünü, lipid (yağ) zarlardan oluşan koruyucu bir kapsül içine alarak adeta sentetik bir hücre zarı inşa ediyorlar. Böylece, hemoglobinin vücut içinde güvenle dolaşımı ve oksijen taşıma işlevi güvence altına alınmaktadır.
Bu sentetik taşıyıcılar, daha sonra dondurarak kurutma (liofilizasyon) yöntemiyle toz haline dönüştürülüyor. Bu sayede nihai ürün, soğuk zincir ihtiyacı olmadan yıllarca depolanabiliyor ve kolayca taşınabiliyor. Herhangi bir acil vaka durumunda, sağlık ekipleri sadece su ilave ederek bu toz materyali birkaç dakika içinde kan nakline uygun hale getirebiliyor.
Bu ilerleme, sadece sivil acil durum hizmetlerini değil, aynı zamanda askeri sağlık sektörünü de derinden dönüştürme potansiyeli taşıyor. Amerika Birleşik Devletleri Savunma Bakanlığı, söz konusu “ErythroMer” isimli bu sentetik kanın geliştirilmesi adına 58 milyon doları aşkın bir finansman sağlamıştır. Bugüne kadar yüzlerce tavşan üzerinde gerçekleştirilen denemeler, sentetik kanın hem işlevsel hem de güvenli olduğunu kanıtlıyor. Ancak, insanlar üzerindeki klinik testlere henüz başlanmadı. Dr. Doctor, geleceğe yönelik umutlu bir beklentiye sahip olsa da, ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) onayını almak için önlerinde hala uzun bir yol olduğunu belirtiyor.