Bilim, yetişkin beyninin de nöron üretmeye devam ettiğini ortaya koyan yeni bir çalışma yayınladı. Karolinska Enstitüsü’ndeki 2013 yılındaki çalışmanın devamı niteliğinde olan bu araştırma, yetişkin beyinlerinde yeni nöron oluşumunun kanıtını sağladı. 2013 çalışmasında karbon-14 izotopu kullanılarak beynin belirli bölgelerindeki hücrelerin oluşum tarihleri tespit edilmişti, bu da yetişkin beyinlerinde nöron üretiminin var olduğuna dair ilk somut kanıtı oluşturmuştu. Ancak o çalışmada hücrelerin kökeni hakkında kesin bir bilgi bulunmuyordu. Yeni çalışma bu boşluğu dolduruyor: Araştırmacılar, hipokampustaki nöronların doğrudan öncüllerinden üretildiğini ve bu hücrelerin yaşlılık döneminde bile bölünmeye devam ettiğini buldular. Araştırmanın lideri Profesör Jonas Frisén, “Bu çalışmayla birlikte, yeni nöronların kaynağını doğrudan tespit edebiliyoruz. Bu da yetişkin beyninin hala aktif bir hücre üretme süreci yaşadığını doğruluyor” dedi.
Araştırma ekibi, bebeklikten 78 yaşına kadar değişen bireylerin beyin dokularını inceledi. İncelemeler, yalnızca öncüllerin varlığını değil, aktif olarak bölündüklerini de net bir şekilde gösterdi. Daha detaylı inceleme için, tek hücre çekirdeği RNA dizilemesiyle gen aktivitesi haritalandı, hücrelerin gelişimi makine öğrenimi ve akış sitometrisiyle analiz edildi. RNAscope ve Xenium gibi mekânsal transkriptomik tekniklerle yapılan görüntülemeler, yeni nöronların öğrenme ve hafıza işlevleriyle ilişkili hipokampusun “dentate gyrus” bölgesinde üretildiğini ortaya koydu.
Araştırma, yetişkin beyinlerindeki yeni nöron oluşumunun bireylerden bireye büyük farklılıklar gösterdiğini de ortaya çıkardı. Bazı bireylerde öncüller bol miktarda bulunurken, bazılarında neredeyse hiç görülmedi. Bu farklılıkların genetik faktörler veya yaşam tarzı gibi unsurlarla nasıl ilişkili olduğu henüz bilinmiyor. Frisén, bu farklılıkların hem beyin gelişimini hem de nörolojik hastalıkların tedavisini anlamamızda önemli ipuçları verebileceğini belirtti. “Bu çalışmayla beynin yaşam boyu nasıl değiştiğine dair önemli bir parça daha yerine oturmuş oldu. Bulgular, nörodejeneratif veya ruhsal hastalıklar için rejeneratif tedavilerde yeni umutlar doğurabilir.” dedi. Fakat yaşlılıkta nöron üretimi mümkün olsa da, bunun her bireyde aynı oranda gerçekleştiği anlamına gelmediğini ve bu yeni hücrelerin fonksiyonel olarak entegre olup olmadığının henüz net olmadığını da vurguladı. Bu bulgular, mevcut sinirbilim anlayışında önemli bir değişikliğe neden olacak nitelikte.