Karbon yakalama şirketi Climeworks, büyük vaatlerine rağmen beklentileri karşılayamadığı için zorluklar yaşıyor. Şirket, kendi emisyonlarını bile dengeleyemezken, iddialı hedefleri gerçekçi sonuçlarla örtüşmüyor.
2021’de İzlanda’da faaliyete geçen Orca tesisi, yıllık 4.000 ton CO₂ yakalama sözü vermişti. Ancak bağımsız raporlar ve şirketin kendi kayıtları, şimdiye kadar yalnızca 2.400 ton yakalayabildiğini gösteriyor. Bu, şirketin iddia ettiği kapasitenin sadece beşinci bir kısmı. 2022’de 1.079 ton, 2023’te ise 1.700 ton CO₂ emisyonu üreten şirket, aynı yıllarda yalnızca 876 ton yakalayabildi. Dolayısıyla, şirket kendi karbon izini bile dengeleyemeyen bir durumdadır. İzlanda’daki maksimum yıllık yakalama kapasitesi ise 1.000 ton olarak ölçülüyor.
2023’te kısmen faaliyete geçen Mammoth tesisi, 2021’den bu yana yakalanan miktarın dokuz katı olan 36.000 ton CO₂ yakalama hedefi koymuştu. Ancak ilk on ayda sadece 105 ton CO₂ yakalamayı başardı. Tesiste açılışta 72 cihazdan sadece 12’si kurulmuştu ve şirket tüm tesisin bu yıl tamamlanacağını söylüyor. Climeworks, karbon yakalamanın neden bu kadar düşük kaldığı veya karbon kredisi satın alanların vaat edilen dengeleme hizmetine ne zaman ulaşabilecekleri konusunda net bir açıklama yapamıyor.
Climeworks’ün kurucuları, 2017’de 2025’e kadar küresel karbon emisyonlarının %1’ini yakalamayı hedeflediklerini açıklamıştı. Bu, yaklaşık 400 milyon ton CO₂ demekti. Ancak, şirket bugüne kadar sadece 2.400 ton yakaladı. O dönemde bir ton CO₂ yakalamanın 100 doların altında olacağı tahmin ediliyordu. Ancak şu anda şirketin internet sitesi bir tonun 1.000 dolar civarında olduğunu gösteriyor. Bu, ilk tahmin edilenin on katından fazla. Bununla birlikte, şirket vizyonundan vazgeçmemiş ve 2050’ye kadar 1 milyar ton CO₂ yakalama hedefini koymuş durumda.
Yakalanan karbon, yeraltına enjekte ediliyor ve şirket, bu yakalanan karbonlar için kredi satışı yapıyor. Ancak süreç oldukça enerji tüketiyor. Climeworks CEO’su Jan Wurzbacher, bir röportajda Mammoth tesisinde bir ton CO₂ yakalamak için 5.000 ila 6.000 kilovat saat enerji gerektiğini belirtti. Bu oranla İzlanda’nın yıllık 12,4 milyon tonluk emisyonunu dengelemek için 72 teravat saat enerji gerekli, ancak İzlanda’nın toplam enerji üretimi 20 teravat saat civarında. Şirket, yalnızca bugüne kadar yakalanan değil, gelecekte yakalanacak karbon için de kredi satışı yapıyor. Mammoth tesisin 25 yılda yakalayacağı karbon kredilerinin üçte birini şimdiden sattı ve abonelik sistemi ile her ay ödeme yapan yaklaşık 21.000 kişi kredi bekliyor. Ancak mevcut hızla bu kredilerin altı yıl içinde teslim edilmesi zor görünüyor ve muhtemel bir senaryoda on yıllar boyunca uzayabilir. Önceki bir haberimizde de karbon yakalama teknolojisinin etkisiz hatta zararlı olabileceği konusunda yapılan araştırmalara yer vermiştik.