Çin, son yıllarda Ay keşiflerinde oldukça aktif bir rol üstleniyor. Ay’ın güney kutbunu incelemek ve gelecekteki Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu (ILRS) için kritik veriler toplamak amacıyla Chang’e 8 görevi için hazırlıklarını sürdürüyor. Bu görevde uluslararası işbirliğini de önemseyen Çin, yakın zamanda çeşitli ülkelerden katılımcıları açıkladı.
Beklenmedik bir aksaklık yaşanmazsa, 2028’de gerçekleşecek olan Chang’e-8 Ay güney kutbu görevi için, farklı ülkelerdeki on ayrı proje seçildi. Bu projeler, keşif araçları (rover), robotlar ve çeşitli bilimsel ekipmanlardan oluşuyor.
Bu işbirliği, sadece tek bir görevle sınırlı değil. Çin Ulusal Uzay İdaresi (CNSA) açıklamasında, Türkiye, Pakistan, Rusya, Tayland, Güney Afrika ve Mısır gibi ülkelerin de programa dahil olduğunu belirtti. Katılan ülkelerin çoğu, Türkiye de dahil olmak üzere, gelecekteki Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu (ILRS) projesine de dahil olmayı hedefliyor. Bu durum, Türkiye ve Çin arasındaki uzay işbirliğinin daha da artacağına işaret ediyor.
ODTÜ liderliğindeki bir ekip, Zhejiang Üniversitesi, STAR.VISION ve Çin Uzay Ajansı (CNSA) iş birliğiyle, otonom olarak çalışan iki mikro keşif robotu (rover) geliştirdi. Bu robotlar, Ay yüzeyinden değerli veriler toplayacak ve bu süreçte yapay zeka teknolojilerinden yararlanacaklar.
İki rover, Chang’e 8 iniş aracından ayrı günlerde yüzeye inecek. Bunlardan biri inen rover’ı takip ederken diğeri ise video kaydı yapacak. Bu, daha önce hiç yapılmamış bir uygulama.
Bu tarihi görevle, Türkiye, Ay yüzeyine rover gönderen 6. ülke olacak. Ayrıca, aynı anda iki rover gönderen ve Ay’ın güney kutbuna rover indiren ilk ülke olacak. ODTÜ Rektörü Ahmet Yozgatlıgil konuyla ilgili olarak, “Milli Uzay Programı’nın hedefleri doğrultusunda özgün bilgi üretiyor ve kritik teknolojiler geliştiriyoruz. Türkiye’nin uzaydaki bilimsel varlığını güçlendirmek ve bağımsız, yenilikçi ve uluslararası arenada rekabetçi bir uzay ekosistemi inşa etmek için kararlılıkla çalışıyoruz” dedi.
Chang’e-8’in temel amacı, Ay’ın güney kutbu, özellikle Mons Mouton (Leibnitz Beta) yakınlarındaki bir platoya iniş yapmak. Bu bölge, volkanik malzemeler ve su buzu gibi önemli maddeler içeriyor. Bu bölgenin sürekli karanlıkta kalması, bölgedeki keşifleri bilimsel ve gelecekteki uzay görevleri için çok değerli kılıyor.
Chang’e-8, yerinde kaynak kullanımı (ISRU) teknolojilerini test edecek. Başta Ay toprağından tuğlaların 3 boyutlu yazıcıyla basımı olmak üzere, yerel malzemelerden habitat inşa etme kabiliyetini doğrulamak için bu teknolojileri kullanacak.
Chang’e-8 ve 2026’da gerçekleştirilecek olan Chang’e-7 misyonları, Çin’in Ay’da inşa etmeyi planladığı Uluslararası Ay Araştırma İstasyonu (ILRS) için hayati önem taşıyor. 2030’larda tamamlanması planlanan bu istasyon, hem robotik görevler hem de astronot ziyaretleri için bir üs olacak. Çin, ILRS projesine 50 ülkeden katılım hedefliyor. Şu ana kadar 17 ülke ve uluslararası kuruluş, bu projeye katılmaya karar verdi.